egzamin
Zakład aktywności Zawodowej. Status taki może uzyskać gmina, powiat, fundacja, stowarzyszenie lub inna organizacja społeczna, której zadaniem jest rehabilitacja zawodowa i społeczna osób niepełnosprawnych tworząc wyodrębnioną jednostkę. Przesłanki jej tworzenia są następujące:
Co najmniej 70% ogółu zatrudnionych stanowią osoby niepełnosprawne w szczególności skierowane do pracy przez powiatowe UP a wobec, których orzeczono znaczny lub umiarkowany stopień niepełnosprawności.
Stanowisko pracy oraz pomieszczenie uwzględniają potrzeby osób niepełnosprawnych, jest zapewniona pomoc medyczna i usługi rehabilitacyjne. Uzyskane dochody są przeznaczane na Zakładowy Fundusz Aktywności. Decyzje w sprawie przyznania statusu Zakładu Pracy Chronionej lub Zakładu Aktywności Zawodowej wydaje Wojewoda. W/w zakłady pociąga za sobą zwolnienia z podatków na zasadach art. W ustawie. Dodatkowo może występować o zwrot kosztów w związku z budową lub rozbudową obiektów i pomieszczeń dostosowanych do potrzeb osób niepełnosprawnych. Prowadzący PC tworzy zakładowy fundusz rehabilitacyjny osób niepełnosprawnych, którego środki są przeznaczane na rehabilitację zawodową, społeczną
i leczniczą osób niepełnosprawnych.

Szkolenie osób niepełnosprawnych.
Odbywa się w formach pozaszkolnych e celu nauki zawodu, przekwalifikowania, lub podwyższenia kwalifikacji. Są one organizowane dla niepełnosprawnych bezrobotnych przez PUP i mogą się odbywać w placówkach szkolnych albo specjalistycznych ośrodkach szkoleniowo rehabilitacyjnych. Te ostatnie są tworzone przez Marszałka Województwa. Kierownik PUP kieruje osobę bezrobotną na szkolenie z własnej inicjatywy lub na podstawie orzeczenie właściwego organu albo wskazane przez niepełnosprawnego, jeżeli zostanie uprawdopodobnione, że szkolenie zapewni mu uzyskanie pracy, podwyższenie dotychczasowych kwalifikacji zawodowych, ich zmianę lub zwiększenie efektywności zawodowej. Koszt szkolenia nie może przekraczać 10 krotności przeciętnego wynagrodzenia. Szkolenie trwa do 36 miesięcy. Szkolenia mogą być także organizowane przez Pracodawcę. Państwowy Fundusz Rehabilitacyjny Osób Niepełnosprawnych. Jest to państwowy fundusz celowy wyposażony w osobowość prawną nadzorowany przez Ministra Właściwego ds. zabezpieczeń społecznych. Jego przychodami są wpłaty pracodawców, dotacje z budżetu państwa, spadki, zapisy i darowizny, dochody z działalności gosp., a także dotacje celowe.
Przeznaczenie przychodów funduszu jest ściśle oznaczone i ukierunkowane na rehabilitację zawodową i społeczną osób niepełnosprawnych w szczególności przysługują one samorządom wojewódzkim i powiatowym na realizację zadań, organami funduszu są Rada Nadzorcza i Zarząd Ubezpieczenia Społecznego.
Są częścią szeroko rozumianego zabezpieczenia społecznego obywateli. Najważniejszymi aktami prawnymi jest ustawa z 13.10.1998r. o systemie bezp.. społecznych.

Ubezpieczenia społeczne
Ubezpieczenia społeczne są rodzajem ubezpieczeń obok ubezpieczeń gospodarczych, które dzielą się na majątkowe i osobowe oraz ubezpieczenia zdrowotnego, które uprawnia do korzystania ze świadczeń opieki zdrowotnej. Ubezpieczenia społeczne są częścią szeroko pojmowanego zabezpieczenia społecznego obywateli dzielą się na:
1. Ubezpieczenia emerytalne; gdzie ryzykiem chronionym jest starość, czyli dożycie określonego wieku
2. Ubezpieczenie rentowe, które dotyczy niezdolności d pracy o charakterze trwałym lub okresowym
3. Ubezpieczenie chorobowe gdzie ryzykiem chronionym jest przejściowa (czasowa) niezdolność do pracy oraz macierzyństwo
4. Ubezpieczenie wypadkowe gdzie ryzykiem chronionym jest wypadek lud choroba zawodowa
Wszystkie cztery rodzaje ubezpieczeń są obowiązkowe dla pracownika, czyli osoby pozostającej w stosunku pracy. Jeżeli występuje inny tytuł do ubezpieczenia np. umowa cywilno; prawna lub działalność gospodarcza to wówczas niektóre z tych ubezpieczeń mają charakter obowiązkowy a niektóre dobrowolny. Sens ubezpieczeń społecznych opiera się na istnieniu składki. Składka jest świadczeniem odpłatnym bezzwrotnym celowym i przymusowym. Jest ceną gwarancji ubezpieczeniowej. Przymusowość oznacza, że ściągalność składki odbywa się na takich zasadach jak podatków i innych obciążeń publiczno prawnych tj. w trybie egzekucji administracyjnej. Celowość oznacza obowiązek przeznaczenia składki na wypłatę świadczeń. Odpłatność, że świadczenie przysługuje za składkę. Bezzwrotność polega na tym, że składka nie podlega zwrotowi choćby nie zaistniało ryzyko i w konsekwencji nie doszło do wypłaty świadczenia.

Ubezpieczenie emerytalne wynosi 19,52 %:
- pokrywana po 1/2; przez pracownika i przez pracodawcę po 9,76 % z tej części pracowniczej 3,5% kierowane jest do OFE
Składka na ubezpieczenie rentowe (jest najczęściej zmienianą składką); 6,00 % pokrywana przez pracodawcę 4,5 % i pracownika 1,5%
Ubezpieczenie chorobowe (niezdolność do pracy przymusową i macierzyństwo) 2,45% w całości pokrywane ze środków pracownika
Ubezpieczenie wypadkowe; od 0,4 do; 8,12 % w całości pokrywa pracodawca ( nie jest jednolita dla wszystkich, bo jest różny stopień wypadków / wypadkowość przy pracy)

Metody finansowania świadczeń z ubezpieczenia społecznego:
1. Metoda repartycyjna
2. Metoda kapitałowa
Metoda repartycyjna; opiera się na istnieniu niepisanej umowy społecznej zgodnie, z którą pokolenie obecnie pracujących utrzymuje obecnych świadczeniobiorców, tj. emerytów i rencistów w celu podtrzymania obietnicy, z której oni też się kiedyś wywiązali.
Przejawem tej metody jest emerytura z I filaru ZUS-owskiego.
Pierwszą ważną zaletą tej metody jest:
- bezpieczeństwo socjalne
- odporność na inflacje i kryzysy gospodarcze
- Odporność na wpływy czynników politycznych
- humanitarny charakter
Wady tej metody: jedyną wadą, która łączy w sobie wiele elementów; nie napędza rozwoju gospodarczego jest przestarzała w swojej konstrukcji.
Metoda kapitałowa opiera się na założeniu ze składki na ubezpieczenie są gromadzenie lokowanie na odrębnych kontach podlegają inwestowaniu a ich suma zależy od trafności inwestycji oraz koniunktury gospodarczej.
Przejawem tej metody kapitałowej jest emerytura z II filaru z OFE.
Podstawową zaletą metody kapitałowej jest pobudzanie wzrostu gospodarczego a jej główną wadą ryzyko.

Podmioty wykonujące zadania z zakresu ubezpieczeń społecznych.
1. Zakład Ubezpieczeń Społecznych
2. Otwarte Fundusze Emerytalne
3. Zakłady Emerytalne
4. Płatnicy składek

Obowiązek podlegania ubezpieczeniom społecznym
1. Ubezpieczenie emerytalno; rentowe; można mu podlegać obowiązkowo albo dobrowolnie.
Obowiązkowo tym ubezpieczeniom podlegają:
a) Pracownicy z wyłączeniem prokuratorów
b)Chałupnicy
c) Członkowie rolniczych spółdzielni produkcyjnych
d) Osoby wykonujące pracę na podstawie umowy zlecenia chyba że są uczniami szkół lub studentami do 26 roku życia
e) Posłowie i senatorowie
f) Duchowni
g) Żołnierze niezawodowi pełniący czynną służbę wojskową
h) Osoby pobierające zasiłek macierzyński oraz korzystające z urlopu wychowawczego

Dobrowolnie ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowemu podlegają:
a) Małżonkowie pracowników skierowanych do pracy w placówkach dyplomatycznych zagranicą
b) Studenci jeżeli nie podlegają tym ubezpieczeniom z innego tytułu
c) Alumni seminariów duchownych do 25 roku życia
d) Posłowie i senatorowie do parlamentu europejskiego wybrani w Polsce

Ubezpieczenie chorobowe; krąg osób podlegających temu ubezpieczeniu można podzielić na trzy grupy:
1. Obowiązkowo objętych tym ubezpieczeniem należą do nich:
a) Pracownicy z wyjątkiem prokuratorów
b) Członkowie rolniczych spółdzielni produkcyjnych
c) Osoby odbywające służbę zastępczą
2. Objęci dobrowolnie temu ubezpieczeniu należą do nich:
a) Chałupnicy
b) Osoby wykonujące pracę na podstawie umowy zlecenia
c) Osoby prowadzące pozarolnicza działalność gospodarczą
d) Duchowni
3. Wyłączeniu z ubezpieczenia chorobowego; ponieważ nie grozi im ryzyko utraty dochodu z powodu niezdolności do pracy
a) Osoby pobierające zasiłek macierzyński
b) Korzystający z urlopu wychowawczego
Ubezpieczeniu wypadkowemu nie można podlegać z podziałem na obowiązkowe i dobrowolne, ponieważ albo mu się podlega albo jest się z niego wyłączonym.
Ubezpieczeniu wypadkowemu podlegają osoby podlegające ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowemu. Poza ubezpieczeniem wypadkowy znalazły się osoby, których nie mogą dotknąć następstwa wypadku przy pracy lub choroby zawodowej:
a) Bezrobotni pobierający zasiłek dla bezrobotnych
b) Chałupnicy
c) Żołnierze niezawodowi pełniący czynną służbę wojskową
d) Osoby pobierające zasiłek macierzyński
e) Korzystający z urlopu wychowawczego
f) Osoby które podlegają ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowemu ale dobrowolnie

Fundusz Ubezpieczeń Społecznych jest to Państwowy Fundusz Celowy w celu realizacji zadań z zakresu ubezpieczeń społecznych, którego dysponentem jest ZUS. Podstawowymi wydatkami tego funduszu jest finansowanie świadczeń z ubezpieczenia emerytalnego, rentowego, chorobowego i wypadkowego.

Struktura Funduszu:
1. Fundusz emerytalny; są finansowane emerytury
2. Fundusz rentowy- są finansowane różnego rodzaju renty
3. Fundusz chorobowy; są finansowane świadczenia związane z chorobą i macierzyństwem
4. Fundusz wypadkowy; są finansowane świadczenia związane z wypadkami przy pracy i chorobami zawodowymi
5. Fundusze rezerwowe; mają uzupełnić niedobory tych wcześniejszych funduszy
a) Jeden fundusz jest wspólny dla Fundusz rentowy i chorobowy
b) Drugi dla funduszu wypadkowego
Dla funduszu emerytalnego został utworzony specjalny fundusz poza funduszami rezerwowymi i nosi nazwę Funduszu Rezerwy Demograficznej.

Zakład Ubezpieczeń Społecznych; jest to państwowa jednostka organizacyjna wyposażona w osobowość prawną nadzorowana przez Ministra Właściwego, ds. zabezpieczenia społecznego, którego struktura obejmuje centralę oraz terenowe jednostki organizacyjne.
Do zadań ZUS-u należą w szczególności:
1. Realizacja przepisów o ubezpieczeniach społecznych; ustalanie obowiązku ubezpieczeń, uprawnień do świadczeń ich wypłata, wymiar i pobór składek na ubezpieczenia.
2. Prowadzenie rozliczeń z płatnikami składek.
3. Prowadzenie indywidualnych kont ubezpieczonych i kont płatników składek
4. Orzecznictwo realizowane przez lekarzy orzeczników oraz komisje lekarskie
5. Zarządzanie środkami funduszów ubezpieczeń społecznych
6. Kontrola orzecznictwa o czasowej niezdolności do pracy
7. Prowadzenie prewencji rentowej
Struktura ZUS-u obejmuje:
- prezesa, który kieruje działalnością zakładu i reprezentuje go na zewnątrz,
- zarząd, który składa się z prezesa i od 2 do 4 osób, który kieruje działalnością zakładu w zakresie nie zastrzeżonym dla prezesa
- oraz Rada Nadzorcza powoływana na 5- letnią kadencję przez Prezesa Rady Ministrów.

Świadczenia z ubezpieczenia społecznego:
1. Ubezpieczenie emerytalne
a) Emerytury
2. Ubezpieczenie rentowe:
a) Trwała lub długotrwała niezdolność do pracy:
- renta z tytułu niezdolności do pracy
- renta szkoleniowa
b) utrata żywiciela:
- renta rodzinna
- zasiłek pogrzebowy
Dodatki do emerytur i rent jeszcze są
3. Ubezpieczenie chorobowe:
a) Przejściowa niezdolność do pracy:
- zasiłek chorobowy
- świadczenie rehabilitacyjne
- zasiłek wyrównawczy
b) Macierzyństwo:
- zasiłek macierzyński
- zasiłek opiekuńczy
4. Ubezpieczenie wypadkowe:
a) dla ubezpieczonych
b) dla członków rodzin ubezpieczonych – pojawiają się gdy mamy wypadek śmiertelny

Ubezpieczenie emerytalne (składka 19,2 % pokrywana w połowie przez pracownika i pracodawcę).
Świadczenie na wypadek starości, czyli dożycia określonego wieku.

Kryterium wieku:
1. Osoby urodzone przed 1949 rokiem (do 31.12.1948r.) – objęte tzw. starym systemem emerytalnym – tzn.
I filarowa (ZUS) – w oparciu o metodę repartycyjną.
Przesłanki, które trzeba spełnić:
- wiek 60 lat kobiety lub 65 lat mężczyźni
- staż ubezpieczeniowy (suma okresów składkowych nie składkowych), który wynosi 20 lat kobity i 25 lat mężczyźni

Okresy składkowe – są główną częścią stażu emerytalno – rentowego i mają charakter wiodący. Do okresów składkowych zaliczamy min.:
1. Okresy ubezpieczenia
2. Okresy opłacania składek na ubezpieczenia społeczne
3. Okresy czynnej służby w wojsku polskim
4. Okresy działalności kombatanckiej
5. Okresy służby w policji i innych formacjach mundurowych
6. Wymienione w przepisach okresy opłacania składek na ubezpieczenia społeczne albo, za które, nie było obowiązku opłacania takich składek a przypadające przed 15 listopada 1991 roku.
7. Okresy pobierania zasiłku macierzyńskiego
Okresy te są okresami aktywności zawodowej ubezpieczonego ewentualnie zostały za takie uznane ze względów społecznych.

Okresy nie składkowe są uzupełniającą częścią stażu ubezpieczeniowego i należą do nich:
1. Okresy pobierania wynagrodzenia chorobowego, zasiłku chorobowego i świadczenia rehabilitacyjnego
2. Okresy korzystania z urlopu wychowawczego (łącznie na wszystkie dzieci do 6 lat)
3. Okresy nauki w szkole wyższej na jednym kierunku pod warunkiem jej ukończenia w wymiarze określonym w programie studiów
4. Odbywania studiów doktoranckich
5. Pobierania zasiłku przedemerytalnego i świadczenia przedemerytalnego
6. Udokumentowanej niezdolności do pracy, za które zostały wypłacone z funduszu pracy zasiłki dla
Bezrobotnych
Wspólną cechą tych okresów jest to, że w ich trakcie została wyłączona typowa aktywność zawodowa.

Okresy składkowe mają charakter wiodący i są wliczone do stażu ubezpieczeniowego w pełnym wymiarze
Okresy nie składkowe mają charakter uzupełniający i są wliczane do stażu ubezpieczeniowego wyłącznie w wymiarze 1/3 udowodnionych okresów składkowych.
Każdy rok okresów składkowych powiększa emeryturę o 1,3 % a każdy rok okresów nie składkowych o 0,7
% jednym słowem wpływa to wszystko na wysokość emerytur.
Wysokość emerytury w starym systemie emerytalnym jest oparta o formułę zdefiniowanego świadczenia tzn. jest uzależniona od stażu ubezpieczeniowego zarobków ubezpieczonego i jest powiększana o tzw. kwotę stałą.

Druga grupa ubezpieczonych to – urodzeni po 1968 roku ( od 01.01.1969) objęci tzw. nowym systemem emerytalnym ich emerytura jest dwufilarowa:
- pierwszy do ZUS a drugi to OFE a emerytura jest oparta na metodzie kapitałowej
Przesłanki:
60 lat kobieta i 65 lat mężczyzna

OFE
Funkcjonowanie OFE jest uregulowane w ustawie z 28. 08. 1997 roku, o organizacji i funkcjonowaniu
funduszy emerytalnych. OFE są jednym z rodzajów funduszy obok pracowniczych i dobrowolnych, którego organem jest towarzystwo emerytalne. Towarzystwo emerytalne może funkcjonować jedynie w formie spółki akcyjnej. OFE gromadzą środki pieniężne dokonują ich lokowania a następnie wypłaty po osiągnięciu wieku emerytalnego. Utworzenie funduszu wymaga uzyskania zezwolenia oraz wpisania funduszu do rejestru prowadzonego przez sąd okręgowy w Warszawie.

W nowym systemie emerytalnym staż ubezpieczeniowy przestaje mieć charakter przesłanki nabycia prawa do emerytury jednakże jego posiadanie 20 lat kobieta i 25 lat mężczyzna będzie powodowało, że ewentualna emerytura lub renta w przypadku niskiej wysokości składek zostanie podwyższona do kwoty najniższej emerytury lub renty. W przypadku braku tego stażu ubezpieczony nie będzie mógł liczyć na tego typu gwarancję.

Wysokość emerytury w nowym systemie emerytalnym jest oparta o formułę zdefiniowanej składki tzn. zależy od sumy składek zgromadzonych przez ubezpieczonego i średniego dalszego trwania życia ujętego w formie tabeli, która pozwala na wskazanie okresu hipotetycznego pobierania świadczenia.

Trzecia grupa to urodzeni 1.01.1949 a 31.12.1968 – miały prawo wyboru w przypadku nowego lub starego OFE

Trzeci filar jest to pojęcie umowne, które z założenia ma stanowić uzupełnienie systemu emerytalnego, nie należy jednak do sfery ubezpieczeń społecznych, ale gospodarczych, co oznacza, że ma charakter dobrowolny i stanowi rodzaj dodatkowego ubezpieczenia spoza systemu ubezpieczeń społecznych.

Emerytury kapitałowe – są regulowane ustawa z 21 listopada 2008 roku o emeryturach kapitałowych są to emerytury wypłacane ze środków zgromadzonych w otwartych funduszach emerytalnych osobom, które mają ustalone prawo do emerytury z funduszu ubezpieczeń społecznych jest to, zatem emerytura z II filaru tzw. Nowym systemie emerytalnym. Emerytura kapitałowa może być okresowa – do ukończenia 65 roku życia oraz dożywotnia po ukończeniu 65 roku życia. Emeryturę kapitałową ustala w drodze decyzji zakład ubezpieczeń społecznych na podstawie wniosku o ustalenie prawa do emerytury przez członka otwartego funduszu
Emerytalnego, emerytura kapitałowa jest wypłacana razem z emeryturą z funduszu ubezpieczeń społecznych (pierwszo filarową) przez zakład ubezpieczeń społecznych.

Emerytury pomostowe – są to świadczenia regulowane ustawą z 19 grudnia 2008 roku o emeryturach pomostowych. Emerytura pomostowa przysługuje pracownikom wykonującym pracę w szczególnych warunkach, i o szczególnym charakterze. Prace w szczególnych warunkach to prace związane z czynnikami ryzyka, które z wiekiem mogą z dużym prawdopodobieństwem spowodować trwałe uszkodzenie zdrowia wykonywane w szczególnych warunkach środowiska pracy. Determinowanych siłami natury lub procesami technologicznymi, które mimo zastosowania profilaktyki stawiają przed pracownikami wymagania przekraczające poziom ich trudności jeszcze przed osiągnięciem wieku emerytalnego. Wykaz prac w, szczególnych warunkach zawiera załącznik do ustawy i wymienia on min:
- prace pod ziemią
- przy obsłudze pieców
- pracę w hutach
- przy kuciu
- pracę rybaków morskich
- oraz inne

Prace o szczególnym charakterze to prace wymagające szczególnej odpowiedzialności oraz szczególnej sprawności psychofizycznej, przy których, możliwość należytego wykonywania zmniejsza się przed osiągnięciem wieku emerytalnego na skutek pogorszenia sprawności w związku ze starzeniem się. Prace te wymienia załącznik i są nimi min:
- prace pilotów statków powietrznych
- prace kontrolerów ruch lotniczego
- prace kierowców autobusów i pojazdów uprzywilejowanych
- prace zespołów ratownictwa medycznego
- oraz praca nauczycieli, ale jedynie w ośrodkach poprawczych i dla nieletnich

Przesłanki nabycia prawa do emerytury pomostowej:
1. Urodzenie po 1948 roku
2. Rozwiązanie stosunku pracy
3. Wiek kobieta, co najmniej 55 lat, a mężczyzna, co najmniej 60 lat
4. Wykonywanie pracy w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze przed 1999 rokiem
5. Wykonywanie pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze po 2008 roku
6. Staż pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, co najmniej 15 – letni
7. Suma okresów składkowych i nie składkowych, co najmniej 20 lat dla kobiet i 25 lat dla mężczyzn
Emerytura pomostowa przysługuje do czasu osiągnięcia powszechnego wieku emerytalnego tj. do dnia poprzedzającego dzień nabycia prawa do emerytury na ogólnych zasadach.

Ubezpieczenie rentowe
Ubezpieczenie chorobowe i wypadkowe
Ubezpieczenie rentowe – (jest to ubezpieczenie obowiązkowe dla pracownika składka wynosi 6 %, ale składka ma wzrosnąć do 8% ) chroni trwałą lub długotrwałą niezdolność do pracy

Świadczenia z ubezpieczenia rentowego:
1. Renta z tytułu niezdolności do pracy
2. Renta szkoleniowa
3. Renta rodzinna
4. Zasiłek pogrzebowy

Ad. 1 Renta z tytułu niezdolności do pracy – była do 1 września 1997 była nazywana rentą inwalidzką, uznano, że słowo to ma negatywne znaczenie i dlatego nazwa się zmieniła.
Niezdolność do pracy – polega na utracie zdolności do pracy zarobkowej z powodu naruszenia sprawności organizmu i braku rokowań odzyskania tej zdolności po przekwalifikowaniu.
Ocena niezdolności do pracy jest dokonywana przez lekarza orzecznika ZUS
Niezdolność do pracy
Lekarz orzecznik ZUS (orzeczenie)
14 dni
Sprzeciw do komisji lekarskiej ZUS (orzeczenie)
Decyzja organu rentowego
Odwołanie do sądu

Przesłanki nabycia prawa do renty:
1. Niezdolność do pracy
2. Wymagany okres składkowy i nie składkowy
Wielkość tego okresu jest uzależniona od wieku, w którym powstała niezdolność do pracy i jeżeli powstała przed 20 rokiem życia powinien on wynosić, co najmniej rok, a jeżeli powyżej 30 roku życia, co najmniej 5 lat. Wskazany okres nie jest wymagany, jeżeli niezdolność do pracy jest wynikiem wypadku w drodze do pracy lub z pracy.

Wypadek w drodze do pracy lub z pracy – jest to nagle zdarzenie wywołane przyczyną zewnętrzną, które nastąpiło w drodze do lub z miejsca wykonywania pracy, jeżeli droga ta była najkrótsza i nieprzerwana.
Zdarzenie pozostaje wypadkiem w drodze do pracy lub z pracy pomimo przemieszczania się droga nie najkrótszą, jeżeli była ona najbardziej dogodna ze względów komunikacyjnych. Zdarzenie pozostaje wypadkiem w drodze do pracy lub z pracy, jeżeli droga została przerwana, ale przerwa była życiowo uzasadniona i nie przekraczała granic potrzeb.
3. Data powstania niezdolności do pracy – tzn. niezdolność do pracy powstała w okresie ubezpieczenia albo w ciągu 18 miesięcy od jego ustania.

Rodzaje rent z tytułu niezdolności do pracy:
I podział:
--Renta z tytułu całkowitej niezdolności do pracy (to dawna I i II grupa inwalidzka)
I renta z tytułu częściowej niezdolności do pracy (to dawna III grupa inwalidzka)
--Renta z tytułu całkowitej niezdolności do pracy – przysługuje osobie, która utraciła zdolność do wykonywania jakiejkolwiek pracy
--Renta z tytułu częściowej niezdolności do pracy – przysługuje osobie, która w znacznym stopniu utraciła zdolność do wykonywania pracy zgodnej z poziomem posiadanych kwalifikacji.
II podział jest na rentę stałą i na rentę okresową
Jeżeli niezdolność do pracy jest trwała to mamy rentę stałą
--Renta okresowa jest wtedy, gdy niezdolność do pracy jest okresowa.
Niezdolność do pracy określa się na okres nie dłuższy niż 5 lat.

--Renta szkoleniowa – jest to świadczenie przysługujące ubezpieczonemu, który spełnia warunki nabycia prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy a wobec którego orzeczono celowość przekwalifikowania zawodowego ze względu na niezdolność do pracy w dotychczasowym zawodzie. Przysługuje przez okres 6 miesięcy z możliwością jego wydłużenia na wniosek starosty do czasu zakończenia przekwalifikowania nie dłużej niż o 30 miesięcy.
--Renta rodzinna – jest to świadczenie z ubezpieczenia społecznego, które przysługuje członkom rodziny osoby, która w chwili śmierci miała ustalone prawo do emerytury lub renty albo spełniała warunki do ich uzyskania albo pobierała zasiłek przedemerytalny, świadczenie przedemerytalne albo nauczycielskie świadczenie kompensacyjne.
Katalog osób uprawnionych do renty rodzinnej:
1. Dzieci własne
2. Dzieci przysposobione
3. Dzieci drugiego małżonka
Mają prawo do renty rodzinnej, jeżeli:
1. Nie ukończyły 16 lat
2. Do czasu ukończenia nauki w szkole nie dłużej niż do ukończenia 25 lat
3. Bez względu na wiek, jeżeli dziecko jest całkowicie niezdolne do pracy oraz do samodzielnej egzystencji
Druga grupa osób uprawnionych: Wnuki Rodzeństwo I inne dzieci przyjęte na wychowanie i utrzymanie przed osiągnięciem pełnoletniości maja prawo do renty rodzinnej, jeżeli spełnią łącznie trzy przesłanki:
1. Spełniają warunki takie jak dzieci
2. Zostały przyjęte na wychowanie i utrzymanie, co najmniej na rok przed śmiercią ubezpieczonego chyba że śmierć była wynikiem wypadku
3. Nie mają prawa do renty po zmarłych rodzicach a jeżeli rodzice żyją nie mogą im zapewnić utrzymania albo ubezpieczony lub jego małżonek był ich opiekunem ustanowionym przez sąd
4. Wdowa lub wdowiec, czyli współmałżonek – ma prawo do renty rodzinnej, jeżeli:
a) Ukończył 50 lat w chwili śmierci ubezpieczonego lub niezdolny do pracy albo
b) Wychowuje co najmniej jedno z dzieci wnuków lub rodzeństwa które jest uprawnione do renty rodzinnej po zmarłym i nie przekroczyło 16 lat a jeżeli uczy się w szkole 18 lat lub sprawuje pieczę nad dzieckiem całkowicie niezdolnym do pracy oraz do samodzielnej egzystencji.
Rodzice Mają prawo do renty rodzinnej, jeżeli:
1. Spełniają warunki przewidziane dla wdowca lub wdowy oraz
2. Bezpośrednio przed śmiercią ubezpieczony przyczyniał się do ich utrzymania
Wszystkim uprawnionym przysługuje jedna renta rodzinna, która ulega podziałowi pomiędzy nich w częściach równych.

Zasiłek pogrzebowy – jest to świadczenie z ubezpieczenia rentowego, które przysługuje w przypadku śmierci:
1. Ubezpieczonego
2. Emeryta lub rencisty
3. Osoby, która w chwili śmierci nie miała ustalonego prawa do emerytury lub renty, ale spełniała warunki do ich uzyskania i pobierania
4. Członka rodziny osoby wymienionej w pkt. 1 i 2 w celu pokrycia kosztów pogrzebu.
5. Wysokość zasiłku pogrzebowego wynosi 4 tysiące zł od 1 marca 2011 roku, do tego czasu zasiłek pogrzebowy wynosił 200% średniego miesięcznego wynagrodzenia
Wniosek o wypłatę zasiłku pogrzebowego należy złożyć w ciągu 12 miesięcy od dnia śmierci osoby, po której ten zasiłek przysługuje.

Ubezpieczenie chorobowe chroni dwa rodzaje zdarzeń:
1. Niezdolność do pracy przejściową
2. Rodzicielstwo
Świadczenia z ubezpieczenia chorobowego:
1. Zasiłek chorobowy
2. Świadczenie rehabilitacyjne
3. Zasiłek wyrównawczy
4. Zasiłek macierzyński
5. Zasiłek opiekuńczy

Podstawa prawna ustawa 25 czerwca 1999 roku o Świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa

1. zasiłek chorobowy – jest świadczenie z ubezpieczenia społecznego przysługujące w przypadku ubezpieczonego pracownika od 34 dnia niezdolności do pracy a w przypadku ubezpieczonego który ukończył 50 lat od 15 dnia
Wynagrodzenie chorobowe – do 33 dni w roku kalendarzowym a osoby kończące 50 lat do 14 dnia płaci pracodawca tzw. okres zasiłkowy, który obejmuje okres pobierania wynagrodzenia chorobowego i zasiłku chorobowego wynosi 182 dni a w przypadku gruźlicy i niezdolności do pracy w okresie ciąży 270 dni.
Powstanie prawa do zasiłku chorobowego wymaga podlegania ubezpieczeniu chorobowemu przez wyznaczony w ustawie czas i w przypadku ubezpieczenia obowiązkowego wynosi on 30 dni a dobrowolnego 90 dni, od powyższej zasady istnieje wyjątek tzn. zasiłek chorobowy przysługuje od pierwszego dnia podlegania ubezpieczeniu chorobowemu w przypadku;
1. Absolwentów szkół i szkół wyższych, którzy przystąpili lub zostali objęci tym ubezpieczeniem w ciągu 90 dni od ukończenia szkoły lub uzyskania dyplomu ukończenia szkoły wyższej
2. Posłów i senatorów, którzy zostali objęci tym ubezpieczeniem w ciągu 90 dni od zakończenia kadencji
3. Jeżeli niezdolność do pracy jest wynikiem wypadku w drodze do pracy lub z pracy
4. Ubezpieczonego obowiązkowo, jeżeli ma wcześniejszy, co najmniej 10 letni okres podlegania ubezpieczeniu chorobowemu
Na równi z chorobą ustawodawca traktuje niemożność wykonywania pracy z powodu:
1. Decyzji właściwego organu podjętej w zakresie chorób zakaźnych
2. Pobytu w stacjonarnym zakładzie opieki zdrowotnej w celu leczenia uzależnienia alkoholowego lub od środków odurzających
3. Poddania się badaniom na dawcę do przeszczepu
Miesięczny zasiłek chorobowy wynosi co do zasady 80 % podstawy wymiaru jeżeli ubezpieczony przebywał, w szpitalu 70 %, a w przypadku niezdolności do pracy przypadającej w czasie ciąży, z tytułu udziału w badaniach na dawcę albo niezdolności wynikającej z wypadku w drodze do pracy lub z pracy 100% .
Zasiłek chorobowy nie przysługuje, jeżeli niezdolność do pracy powstała w okresach:
1. Za które pracownik otrzymał wynagrodzenie
2. Urlopu bezpłatnego
3. Urlopu wychowawczego
4. Tymczasowego aresztowania lub odbywania kary pozbawienia wolności
Zasiłek chorobowy nie przysługuje ubezpieczonemu:
1. Za cały okres niezdolności do pracy, jeżeli została ona spowodowana na skutek umyślnego przestępstwa lub wykroczenia popełnionego przez samego ubezpieczonego
2. Zaświadczenie lekarskie zostało sfałszowane
3. Za pierwszych 5 dni niezdolności do pracy, jeżeli jest ona wynikiem nadużycia alkoholu
Ubezpieczony traci prawo do zasiłku chorobowego za cały okres zwolnienia, jeżeli wykorzystuje je niezgodnie z jego celem albo w okresie orzeczonej niezdolności wykonuje prace zarobkową.
Świadczenie rehabilitacyjne – jest to świadczenie z ubezpieczenia społecznego przysługujące ubezpieczonemu, który po wyczerpaniu zasiłku chorobowego jest nadal niezdolny do pracy a dalsze leczenie lub rehabilitacja rokują odzyskanie zdolności do pracy. Czasokres pobierania świadczenia nie może przekraczać 12 miesięcy a o okolicznościach związanych z jego przyznaniem decyduje lekarz orzecznik ZUS z możliwością złożenia sprzeciwu do komisji lekarskiej. Świadczenie rehabilitacyjne nie przysługuje, jeżeli ubezpieczony jest uprawniony do emerytury, renty z tytułu niezdolności do pracy, urlopu do poratowania zdrowia oraz zasiłku dla bezrobotnych. Jego wysokość przez pierwsze 3 miesiące pobierania wynosi 90 % podstawy wymiaru zasiłku chorobowego a za dalsze miesiące 75%.

2. Zasiłek wyrównawczy – przysługuje ubezpieczonemu pracownikowi ze zmniejszoną sprawnością do pracy wykonującemu pracę w ośrodku rehabilitacji zawodowej albo na wyodrębnionym stanowisku pracy dostosowanym do potrzeb adaptacji lub przyuczenia do wykonywania określonej pracy, jeżeli jego miesięczne wynagrodzenie osiągane w warunkach rehabilitacji jest mniejsze od przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia. Zasiłek ten jest pobierany, jeżeli o potrzebie rehabilitacji zawodowej orzekł lekarz orzecznik ZUS albo wojewódzki ośrodek medycyny pracy. Zasiłek nie przysługuje, jeżeli ubezpieczony pracownik jest uprawniony do emerytury, renty z tytułu niezdolności do pracy albo nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego.

3. Zasiłek macierzyński – przysługuje ubezpieczonej, która w trakcie trwania ubezpieczenia chorobowego albo urlopu wychowawczego:
1. Urodziła dziecko
2. Przyjęła dziecko w wieku do lat 7 na wychowanie i wystąpiła do sądu opiekuńczego z wnioskiem o jego przysposobienie
3. Przyjęła dziecko w wieku do lat 7 w ramach rodziny zastępczej z wyjątkiem rodziny zawodowej niespokrewnionej z dzieckiem
Zasiłek przysługuje także współmałżonkowi ubezpieczonej (ubezpieczonemu ojcu dziecka) lub członkowi najbliższej rodziny, jeżeli ubezpieczona zmarła lub porzuciła dziecko a osoba ta zrezygnuje z zatrudnienia lub innej działalności zarobkowej w celu sprawowania osobistej opieki nad dzieckiem. Zasiłek macierzyński przysługuje przez czas trwania urlopu macierzyńskiego, czyli, dodatkowego urlopu macierzyńskiego, urlopu na warunkach urlopu macierzyńskiego, dodatkowego urlopu na warunkach urlopu macierzyńskiego, oraz urlopu ojcowskiego. Jego wysokość wynosi 100 % podstawy wymiaru.

4. Zasiłek opiekuńczy – przysługuje w związku z zaprzestaniem wykonywania pracy w celu sprawowania osobistej opieki nad:
1. Dzieckiem zdrowym do 8 roku życia w przypadku nie przewidzianego zamknięcia żłobka przedszkola lub szkoły, do której dziecko uczęszcza albo, jeżeli współmałżonek ubezpieczonego, który na co dzień zajmuje się dzieckiem jest chory lub przebywa w szpitalu.
2. Dzieckiem chorym do 14 roku życia
3. Innym chorym członkiem rodziny
Zasiłek opiekuńczy nie przysługuje, jeżeli jest inna osoba w gospodarstwie domowym, która może sprawować opiekę co nie dotyczy jednak opieki sprawowanej nad dzieckiem chorym w wieku do lat 2
Zasiłek opiekuńczy przysługuje przez okres do 60 dni kalendarzowych w roku, jeżeli chodzi o opiekę nad dziećmi albo dziećmi i innym członkiem rodziny oraz do 14 dni kalendarzowych, jeżeli jest to opieka wyłącznie nad innym członkiem rodziny.
Miesięczny zasiłek opiekuńczy wynosi 80% podstawy wymiaru.

Ubezpieczenie wypadkowe – składka 0,4 do 0, - podstawa prawna ustawa z 30 października 2002 o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowym
Ubezpieczeniu społecznemu się podlega albo jest się z niego wyłączonym.
Wypadek przy pracy – jest to nagłe zdarzenie wywołane przyczyną zewnętrzną powodujące uraz lub śmierć, które, nastąpiło w związku z pracą podczas lub w związku z wykonywaniem przez pracownika zwykłych czynności lub poleceń przełożonych albo czynności w interesie pracodawcy nawet bez polecenia albo w czasie pozostawania przez pracownika w dyspozycji pracodawcy w drodze między siedziba pracodawcy a miejscem wykonywania obowiązków pracowniczych.
Nagłość w rozumieniu tej definicji nie może być utożsamiana z potocznym jej znaczeniem i
Przyjmujemy, że występuje wówczas, jeżeli okres nie przekracza dniówki roboczej.
Zewnętrzność przyczyny – oznacza, że przyczyna nie tkwiła w organizmie poszkodowanego ani nie wynikała z właściwości tego organizmu.

Przyczyna zewnętrzną jest:
1. Zjawisko natury mechanicznej, termicznej lub chemicznej np. uderzenie, przecięcie
2. Czynność samego poszkodowanego np. potknięcie się
3. Atak innego człowieka lub zwierzęcia
4. Przemęczenie pracownika wynikające z nadmiernego przeciążenia pracą świadczącego o złej organizacji pracy
Choroba pracownika może stanowić może stanowić przyczynę zewnętrzną, jeżeli nastąpiło pogorszenie stanu zdrowia i to w sposób istotny na skutek impulsu zewnętrznego.
Związek z pracą może być czasowy funkcjonalny lub miejscowy.
Uraz lub śmierć – uraz jest to uszkodzenie tkanek lub narządów ciała w skutek zadziałania przyczyny zewnętrznej.

Klasyfikacja wypadków przy pracy :
Wypadek śmiertelny – jeżeli, śmierć nastąpiła w okresie nie przekraczającym 6 miesięcy.
Wypadek zbiorowy – jeżeli, uległy mu co najmniej 2 osoby
Wypadek ciężki – jeżeli, jego wynikiem jest ciężkie uszkodzenie ciała powodujące utratę wzroku, mowy, słuchu, zdolności rozrodczej, choroba nie uleczalna lub zagrażająca życiu, trwała choroba psychiczna, całkowita lub częściowa niezdolność do pracy w zawodzie, trwałe istotne zeszpecenie lub zniekształcenie ciała.

Choroba zawodowa – jest to choroba (schorzenie) ujęte w wykazie chorób zawodowych a której powstanie jest wynikiem warunków, w jakich była wykonywana praca (warunki i rodzaj pracy są przyczynami zmian w organizmie pracownika.
Świadczenia przysługujące z ubezpieczenia wypadkowego przysługują one w oparciu o zasadę ryzyka tzn.
Niezależnie, od ewentualnego zawinienia pracodawcy.
Dodatkowo pracownik może dochodzić roszczeń uzupełniających na podstawie przepisów prawa cywilnego:
Świadczenia należne ubezpieczonemu:
1. Zasiłek chorobowy – przysługuje od pierwszego dnia niezdolności do pracy niezależnie od okresu podlegania ubezpieczeniu w wysokości 100% podstawy wymiaru
2. Świadczenie rehabilitacyjne – przysługuje po wyczerpaniu zasiłku chorobowego z ubezpieczenia chorobowego, jeżeli utrzymuje się niezdolność do pracy a dalsze leczenie lub rehabilitacja rokują jej odzyskanie
3. Zasiłek wyrównawczy przysługuje, jeżeli wynagrodzenie pracownika uległo obniżeniu w skutek stałego lub długotrwałego uszczerbku na zdrowiu
4. Jednorazowe odszkodowanie – przysługuje, jeżeli ubezpieczony doznał stałego lub długotrwałego uszczerbku na zdrowiu
Uszczerbek stały – to taki, gdy upośledzenie czynności organizmu nie rokuje poprawy
Uszczerbek długotrwały, jeżeli, to upośledzenie przekracza 6 miesięcy i może ulec poprawie
Oceny stopnia uszczerbku dokonuje się po zakończeniu leczenia i rehabilitacji.
5. Renta z tytułu niezdolności do pracy przysługuje niezależnie od długości okresu ubezpieczenia Wypadkowego, oraz bez względu na datę powstania niezdolności do pracy.
6. Renta szkoleniowa
7. Dodatek pielęgnacyjny
8. Pokrycie kosztów leczenia z zakresu stomatologii i szczepień ochronnych oraz zaopatrzenia w, przedmioty ortopedyczne

Świadczenia dla członków rodziny ubezpieczonego:

1. Renta rodzinna
2. Jednorazowe odszkodowanie
Ubezpieczony nie nabywa prawa do świadczeń z ubezpieczenia wypadkowego, jeżeli wyłączną przyczyną wypadku jest udowodnione naruszenie przez ubezpieczonego przepisów dotyczących ochrony życia i zdrowia spowodowane przez niego umyślnie lub w skutek rażącego niedbalstwa albo, jeżeli ubezpieczony z powodu stanu nietrzeźwości lub pozostawania pod wpływem środków odurzających lub psychotropowych w znacznym stopniu przyczynił się do powstania wypadku.
Za chorobę zawodową uważa się chorobę określoną w wykazie chorób zawodowych, o którym mowa w art. 237 §1 pkt 2 Kodeksu pracy, jeżeli została spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy lub sposobem wykonywania pracy.

Klasyfikacja wypadków przy pracy:
Śmiertelne – śmierć nastąpiła do 6 m-cy od dnia wypadku
Zbiorowy – jeżeli, wypadkowi w wyniku tego samego zdarzenia uległy co najmniej 2 osoby
Ciężki – ciężkie uszkodzenie ciała /utrata wzroku, słuchu, mowy uszkodzenie naruszające podstawowe funkcje organizmu, choroba nieuleczalna, niezdolność do pracy w zawodzie/

Świadczenia z ubezp. Wypadkowe, przysługują na zasadzie ryzyka albowiem nabycie do nich prawa nie jest uzależnione od zawinienia pracodawcy. Dodatkowo w ramach ich uzupełnienia pracownik może, wystąpić na drogę postępowania cywilnego.

Z tytułu wypadku przy pracy lub choroby zawodowej przysługują następujące świadczenia:
• zasiłek chorobowy,
• świadczenie rehabilitacyjne,
• zasiłek wyrównawczy,
• jednorazowe odszkodowanie,
• renta z tytułu niezdolności do pracy, w tym renta szkoleniowa,
• renta rodzinna,
• dodatek pielęgnacyjny,
• dodatek do renty rodzinnej - dla sieroty zupełnej,
• pokrycie kosztów leczenia z zakresu stomatologii i szczepień ochronnych oraz zaopatrzenia w przedmioty ortopedyczne w zakresie określonym ustawą.
Dla członka rodziny:
Renta rodzinna
Jednorazowe odszkodowanie


  PRZEJDŹ NA FORUM